आज ठुलो तीज को दर खाने दिन-बरिस्ठ सेफ लक्ष्मण भण्डारी

न्यूजलाईन्स् मिडिया संवाददाता
प्रकाशित मिति : १५ भाद्र २०७६, आईतवार ०९:२२

-बरिष्ठ सेफ लक्ष्मन प्रसाद भण्डारी

संस्कृतिबाट बिमुख हुदै गैरहेको हाम्रा चाडवाड आधुनिकताको नाम मा बिकृति घुसाउदै छाडा बनेको सर्वबिदितै छ । कता गए ति विरहका गीतहरु, ति हातका थपडिहरु अनि ति मजुरा, ति खैजंडी रु घरमा फुपू दिदि, दिदि बहिनिको त्यो रौनक सबै हराए । हाम्रो संस्कृती हामीहरुले नै हो जोगाउने, अरु कोही आएर जोगाउनेवाला छैन । संस्कृतीलाई कसरी कुन बाटोमा लैजाने भन्ने कुरा समाजको हुन्छ तर त्यो समग्र सवै कुरालाई सहि तरिकाले अगाडी लैजाने कुरा नेपाली भएको नाताले एक एक तपाई हामी को पनि हो । हरेक कुरा समयसँगै परिमार्जन हुन जरुरी पनि छ । तर, परिमार्जनको सिलसिलामा आफ्नो बिषयबस्तु को मूल्य मान्यता नै बिचलित हुने गरि परिमार्जन गर्नु कतिको जायज हो रु तिज गित दोहोरी जस्ता हुन थाले जहाँ मौलीक लय नै छैन न त शब्द नै छन । सासू ससुरा, लोग्ने र घर परिवारका अन्य सदस्यले गरेको दमन र पिडाका रोदनहरु , श्रीमानले किनिदेको सारीको कुरा, धेरै छोरी भएर दुख पाएको कुराहरु उतिबेलाको तिज गितमा झल्किने गर्थे । अनि यस्तै यस्तै गितहरु आज पनि उत्तिकै कर्णप्रिय छन ।
जस्तै :

कहाँमा जान्छौं रानी चरी वगाल? वरिलै भगवानलाई भेटन ।
भगवानलाई भेटदा के के पाहुर ल्याउँछौं रु वरिलै फुतपाती अछेती
दैलो मुनीको,कागतीको विरुवा, रिमीझिमी पानीमा सारौं वरिलै
तिम्रो हाम्रो मायाँ प्रेम वस्यो, धिरे धिरे मायाँ मारम वरिलै ।
यसपालिको तिजमा दाजै लिन आएनन अग्लो डांडा हेरि हेरि रोए बरिलै

जस्ता गित कता हराए र ? कता हराए ति अरु पुराना भाका र पुरानो दर खाने परम्परा ? तिजका लय समेटिएका शब्दहरु

दाजु तिजमा लिन नआएको बियोगान्तमा गाइन्थ्यो ।
‘’’ससुरा ले भन्नु हुन्छ दाइजो थोरै ल्यैकि हुन सासुले भन्नु हुन्छ दाइजो ल्येनिन ।

वर्ष दिनको तिजमा बाबा लिन आउदा ,यो घरको चटारोले अघि लाई जान पईन
वर्षा दिन का तिज मा दाजै लिन आउँदा,यो घरको चटारोले अघि लाई जान पाईन

यी कर्णप्रिय गितहरु हामीले विर्सदै गएका छौं, यो पटक्कै ठिक हैन । समय बदलियो र समयसँगै महिलाको जिउने जीवन शैली वदलियो होला । शोषण र दासता हट्दै गए होलान्, महिला अघि बढ्दै गए होलान । महिलामा आधुनिकता छायो होला तर आधुनिकताको नाउमा तिजको रौनकलाई उत्तिकै उत्ताउलो र तडक भडक बनाउनु कत्तिको उचित हो । माया प्रेमका कुरा लाने र ल्याउने कुरा भाग्ने भगाउने कुराहरु तिज गितमा गाएको सुन्दा लाग्छ अब तिजमा गाउनका लागि शब्द नै सकिए ।

हुन त अहिले तिजलाई पार्टि प्यालेस,होटल तथा रेस्टुरेण्ट हरुमा मनाउने प्रचलन भएको छ । यो संस्कृतीको जगेर्ना गर्ने भन्दा पनि संस्कृती विग्रने स्थिती होइन र ? तिजको नाममा ड्रिङ्स पार्टि, वायिन पार्टी तडक भडक वढि भयो ।
दर भनेको त सुद्ध साकाहारी ढकनी ,तामाको तरकारी, काक्राको अचार,अनदीको खाजा लगायत खाएर मनाईने परम्परा हो । दर भनेको तीजको अघिल्लो दिन परिवारका महिला सदस्यहरूले खाने मीठो मिठो परिकार हो । दरका रूपमा चौरासी व्यञ्जन तयार गरिन्छ । तर पनि ढकनीलाई दरबाट हटाउने हो भने त्यो दर हुनै सक्दैन । किनभने संस्कृति भनेको परम्परा हो र यसलाई संरक्षण गर्नुपर्छ । त्यसकारण ढकनीलाई दरमा समावेश गर्न नबिर्सौं ।
चेली बेटी बोलाई नाच गान गर्दै राति १२ बजे सम्म खाँदै रमाइलो गरौ । ढकनी बनाऊ दर खाऊ तिजमा रमाउ ।

१० – ११ जनाको लागि ढकनी तयार पार्न

ढकनी बनाउन चाहिने सामग्रीहरू
चामल १ किलो आधा घण्टा भिजाउने र पानि तारी सुख्खा बनाउने

घिउ ३०० ग्राम,
दुध ६ लिटर
चिनी ४०० ग्राम
ड्राई फ्रुट्सस९काजु ,बदाम ,किसमिस ,क्षुवारा २५० ग्राम
ल्वाङ, सुकमेल, मरिच एवं अलैंचीको जैफल को धूलो ।

बनाउने तरिका
कसौडीमा घिउ तताउने । तताइएको घिउमा भिजाएको चामल हालेर सानो आँचमा भुट्ने । खैरो भएपछि एकछिन सेलाउन दिने । सेलाएपछि माथिबाट दूध हालेर सानो आँचमा पकाउने । छोपेर चलाउने ।

चामल राम्रोसँग पाकेपछि त्यसमा रहेको दूध सुक्न दिने र चिनी हालेर राम्रोसँग चलाउने । गलमय शुभकामना १ सबै का पोइ राम्रा होउन ,नभएका ले राम्रा पाउन भन्ने पूर्ण आशा श्री पशुपति नाथ संग राख्दै उपवासमा पानी अत्यधिक पिउ १

(सेफ लक्ष्मन प्रसाद भण्डारी ग्लोबल नेप्लिज सेफ फेडेरेशनका अध्यक्ष हुन् । )

फेसबुक प्रतिक्रिया
सम्बन्धित शीर्षकहरु