
सुरेश अच्छामी
आजको एक्काइसौँ शताब्दीमा विश्व तीव्र रूपमा परिवर्तन भइरहेको छ। प्रविधि, अर्थतन्त्र र सामाजिक चेतनाको यो रफ्तारलाई आत्मसात् गर्न पुरानो सोच र शैली मात्र पर्याप्त छैन। यस्तो अवस्थामा समाज र देशलाई नयाँ दिशा दिन युवा नेतृत्व आजको सबैभन्दा ठूलो आवश्यकता बनेको छ।
युवा भनेका केवल उमेरले मात्र होइनन्, उनीहरू नयाँ ऊर्जा, नवीन सोच, र परिवर्तनका संवाहक हुन्।
युवा नेतृत्व किन आवश्यक छ?
नयाँ सोच र प्रविधिको ज्ञान: आजको युग डिजिटल युग हो। युवाहरू आधुनिक प्रविधि, आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (AI), र ग्लोबल ट्रेन्डहरूसँग अभ्यस्त छन्। देशको विकास र नीति निर्माणमा प्रविधिको सही सदुपयोग गर्न युवा नेतृत्व अपरिहार्य छ।
परम्परागत बेथितिको अन्त्य: राजनीति र समाजमा दशकौँदेखि जरा गाडेर बसेको भ्रष्टाचार, नातावाद, र अल्छी कार्यशैलीलाई चुनौती दिने साहस युवाहरूसँग मात्र हुन्छ। उनीहरू ‘थाहा पाएर पनि चुप लाग्ने’ होइन, ‘परिवर्तनका लागि काम गर्ने’ मान्यता राख्छन्।
•जोस र ऊर्जा: युवा अवस्था भनेको शारीरिक र मानसिक रूपमा सबैभन्दा सक्रिय समय हो। देशका समस्याहरूसँग जुध्न र तिनको तत्काल समाधान खोज्न युवाहरूको कार्यक्षमता बढी प्रभावकारी हुन्छ।
•भविष्यप्रतिको जिम्मेवारी: आज गरिने निर्णयहरूले भोलिको भविष्य निर्धारण गर्छन्। भविष्यमा देश कस्तो बनाउने भन्ने कुराको प्रत्यक्ष सरोकार युवाहरूसँग हुने भएकाले निर्णय प्रक्रियामा उनीहरूको सहभागिता हुनुपर्छ।
वर्तमान चुनौतीहरू
नेपाल जस्तो विकासोन्मुख देशमा युवा नेतृत्वको आवश्यकता झनै खड्किएको छ। लाखौँ ऊर्जावान् युवाहरू रोजगारी र राम्रो भविष्यको खोजीमा विदेशिन बाध्य छन्। यसका पछाडि मुख्य कारणहरू छन्:
•नेतृत्वमा एकाधिकार: राजनीतिक र सामाजिक क्षेत्रका माथिल्लो तहमा अझै पनि पुराना पुस्ताको वर्चस्व छ, जसले युवाहरूलाई ‘कार्यकर्ता’ मात्र बनाउन चाहन्छ, ‘नेता’ होइन।
•अनुभवको नाममा अविश्वास: समाजले अक्सर युवाहरूलाई “अझै उमेर पुगेको छैन” वा “अनुभव छैन” भनेर पन्छाउने गर्छ।
•याद राखौँ: अनुभव काम गरेपछि मात्र आउँछ। युवाहरूलाई अवसर नदिई उनीहरूबाट अनुभवको अपेक्षा गर्नु न्यायसङ्गत हुँदैन।
अबको बाटो युवा नेतृत्वलाई स्थापित गर्न केवल भाषण गरेर पुग्दैन, यसका लागि व्यावहारिक कदमहरू चाल्नुपर्छ:
•युवाहरूमा लगानी: शिक्षा र सीपमूलक तालिममार्फत युवाहरूलाई आत्मनिर्भर र दक्ष बनाउनुपर्छ।
•अवसरको सिर्जना: राजनीति, उद्योग, र सरकारी संयन्त्रका नीति निर्माण तहमा युवाहरूको निश्चित कोटा वा सहभागिता सुनिश्चित गरिनुपर्छ।
•युवाहरू आफैँमा जागरुकता: युवाहरूले पनि केवल गुनासो गर्ने मात्र होइन, आफूलाई योग्य सावित गर्दै नेतृत्व लिन अघि सर्नुपर्छ। उद्यमशीलता र सामाजिक सेवाका माध्यमबाट परिवर्तनको नेतृत्व आफैँबाट सुरु गर्नुपर्छ।
युवाहरू देशका ‘भविष्यका कर्णधार’ मात्र होइनन्, उनीहरू ‘वर्तमानका साझेदार’ पनि हुन्। पुरानो पुस्ताको अनुभव र नयाँ पुस्ताको ऊर्जा (युवा नेतृत्व) सँगै अगाडि बढेमा मात्र देशले समृद्धिको सही मार्ग पक्रन सक्छ। त्यसैले, युवाहरूलाई आजैदेखि नेतृत्वदायी भूमिका सुम्पनु र उनीहरूको क्षमतामाथि विश्वास गर्नु नै समयको माग र आजको वास्तविक आवश्यकता हो।


