
काठमाडौं । दशैं आउँदा गाउँघरका बाटा, सहरका गल्ली र घरका आँगन सबैमा छुट्टै चहलपहल देखिन्छ। कोही परदेशबाट घर फर्किने तयारीमा हुन्छन्, कोही आफन्त भेट्ने पर्खाइमा। वर्षभरि कामधन्दामा अल्झिएका परिवारलाई केही दिन भए पनि सँगै बस्ने बहाना मिल्छ।
बडादशैं धार्मिक आस्थासँगै नेपाली जीवनशैली र संस्कारसँग जोडिएको पर्व हो। घटस्थापनादेखि सुरु हुने दशैं फूलपाती, अष्टमी, नवमी हुँदै विजयादशमीमा पुग्छ। विजयादशमीका दिन ठूलाबडाको हातबाट टीका, जमरा र आशीर्वाद थाप्ने चलनले पुस्ताबीचको माया र सम्मानलाई निरन्तरता दिँदै आएको छ।
दशैंको अर्को सुन्दर पक्ष भनेकै घर फर्किने चलन हो। रोजगारी, पढाइ वा अन्य कामले टाढिएका छोराछोरी र आफन्तहरू सकेसम्म आफ्नै घरको बाटो समात्छन्। लामो समयपछि भेटिएका आफन्तबीच सुखदुःखका कुरा हुन्छन्, पुराना सम्झना ताजा हुन्छन् र केही समयका लागि भए पनि घर फेरि भरिभराउ हुन्छ।
गाउँमा पिङको चचहच, आफन्तको आउजाउ र घरमा पाक्ने मीठोमसिनोले दशैंको स्वाद बढाउँछ। सहरमा भने बजारको चहलपहल, नयाँ कपडा र किनमेलले चाडको माहोल तताउँछ। तर महँगी र बढ्दो खर्चका बीच दशैं मनाउँदा आफ्नो हैसियतअनुसार खर्च गर्नु पनि उत्तिकै जरुरी छ।
दशैं देखावटी खर्च गर्नेभन्दा सम्बन्ध जोड्ने अवसर बन्न सके यसको अर्थ अझ सुन्दर हुन्छ। रिसराग बिर्सने, मनमुटाव हटाउने, ठूलालाई सम्मान र सानालाई माया दिने संस्कारले परिवार र समाजमा आत्मीयता बढाउँछ। समय फेरिँदै जाँदा दशैं मनाउने तरिका पनि फेरिएको छ। टाढा रहेका आफन्त भिडियो कलबाट जोडिन्छन्, मोबाइलबाट शुभकामना साटिन्छ। तर प्रविधि जति बदलिए पनि आफ्नै घरको आँगनमा बसेर परिवारसँग हाँस्नुको खुसीको स्वाद भने बेग्लै हुन्छ।
चाडपर्वको उमङ्गसँगै यात्रा गर्दा सावधानी अपनाउने, खानपिनमा ध्यान दिने र बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिकको सुरक्षालाई प्राथमिकता दिने हो भने दशैं अझ सुखद बन्न सक्छ। अन्ततः दशैं टीका–जमराको मात्रै पर्व होइन, टाढिएका मन नजिकिने, पुराना गुनासा बिर्सिने र आफ्ना मान्छेसँग खुसी साट्ने अवसर हो। दशैंको असली रौनक घरको झिलिमिलीमा होइन, लामो समयपछि भेटिएका आफ्ना मान्छेको मुहारमा देखिने मुस्कानमा हुन्छ।


