
चार दिदीबहिनीका दुई दाजु एउटै विपत्तिले खोसेपछि सप्तरङ्गी टीकाको रङ पनि आँसुमा बदलिएको छ।
तिहार आएको छ। बजारमा मखमली र सयपत्री फूलका माला सजिएका छन्। घरका आँगनहरू रंगीचंगी बत्तीले झिलिमिली भएका छन्। सप्तरङ्गी टीकाका थाली तयार छन्। दिदीबहिनीहरू आफ्ना दाजुभाइको दीर्घायुको कामना गर्दै तिहारको तयारीमा जुटेका छन्। कतै निधारमा टीका सजिँदै छ, कतै गलामा मखमली माला पहिर्याइँदै छ। चारैतिर उत्सव छ, उमङ्ग छ र खुसीको रौनक छ।
तर यही झिलिमिलीको बीचमा हामी चार दिदीबहिनीको मनमा कहिल्यै ननिभ्ने अन्धकार छाएको छ। किनकि एउटा विनाशकारी विपत्तिले हाम्रा दुई दाजुलाई एकैसाथ सधैँका लागि हामीबाट खोसेर लगेको छ। अब हाम्रो जीवनमा तिहार आउँछ, तर तिहारको खुसी आउँदैन।
मखमली फूलहरूलाई हेर्छु। सयपत्रीका थुँगाहरूलाई नियाल्छु। मनमा एउटै प्रश्न उठ्छ—यी फूलहरू किन फुलेका होलान्? कसका लागि फुलेका होलान्? कसको गलामा पहिर्याउन माला उनेका होलान्? जसको निधारमा सप्तरङ्गी टीका लगाइदिनुपर्ने हो, जसको गलामा मखमली माला सजाउनुपर्ने हो, ती दाजुहरू नै आज यो संसारमा छैनन्।
फूलहरू फुलेका छन्, तर फूल लगाइदिने मान्छे छैन। टीका सजिएको छ, तर टीका थाप्ने निधार छैन। माला तयार छ, तर त्यो माला पहिर्याउने दाजुहरूको घाँटी छैन। तिहारका सबै तयारी छन्, तर हाम्रो तिहारलाई तिहार बनाउने दुई दाजु नै छैनन्।
कस्तो निर्मम नियति! कस्तो अन्याय!
हरेक वर्ष तिहार आउँदा दाजुहरूको निधारमा सप्तरङ्गी टीका लगाइदिएको सम्झना अझै ताजै छ। गलामा मखमली र सयपत्रीका माला पहिर्याइदिएका ती क्षणहरू आँखाअगाडि घुमिरहेका छन्। तस्बिरमा अहिले पनि दाजुहरू हाँसिरहेका छन्। निधारमा सप्तरङ्गी टीका उस्तै छ, गलामा मखमली माला उस्तै छ। तर तस्बिरबाहिरको यथार्थ कति क्रूर छ! त्यो हाँसो फेरि सुन्न पाइनेछैन, त्यो निधारमा फेरि टीका लगाउन पाइनेछैन।
तस्बिरमा तिहार अझै जीवित छ, तर हाम्रो जीवनमा तिहारको खुसी मरिसकेको छ।
रसुवाको भोटेकोशीको विनाशकारी बाढीले हाम्रा दुई दाजुलाई एकैपटक खोसेर लग्यो। चार दिदीबहिनीको शिरबाट दाजुको माया, संरक्षण र भरोसाको छाया हटाइदियो। नदीको भेलले केवल मानिस बगाएन, हाम्रो तिहारको उमङ्ग, हाम्रो प्रतीक्षा र माइतीसँग जोडिएको एउटा अमूल्य संसार नै बगाएर लग्यो। उनीहरूको अन्तिम अनुहारसमेत देख्न नपाएको पीडा झन् असह्य छ। बिदाइका अन्तिम शब्द भन्न नपाई, अन्तिमपटक अँगालो हाल्न नपाई, सम्झनाका तस्बिरहरूलाई नै अन्तिम सहारा बनाउनुपरेको छ।
हे पापी दैव! हामीले त आफ्ना दाजुहरूको दीर्घायु मागेका थियौँ। हरेक वर्ष टीका लगाइदिँदै कुनै विपत्ति नआओस्, जीवन सधैँ सुखमय रहोस् भनेर कामना गरेका थियौँ। मखमली माला पहिर्याउँदै हाम्रो सम्बन्ध पनि यो फूलजस्तै कहिल्यै नओइलाओस् भनेका थियौँ। तर चार दिदीबहिनीका दुई दाजुलाई एकैसाथ खोसेर लैजान तिमीलाई कसरी मन लाग्यो? हाम्रो प्रार्थनामा के कमी थियो? हाम्रो मायामा के दोष थियो?
आज अरू चेलीहरू आफ्ना दाजुभाइको निधारमा टीका लगाइरहेका होलान्। दाजुहरू बहिनीको हातबाट माला थापिरहेका होलान्। उपहार साटासाट गर्दै हाँसिरहेका होलान्। ती दृश्य देख्दा खुसी हुन मन लाग्छ, तर आफ्नै भाग्य सम्झँदा मन चिरिन्छ। हामीसँग पनि त यही तिहार थियो, यही सप्तरङ्गी टीका थियो, यही मखमली माला थियो। तर आज त्यो सबथोक सम्झनामा मात्र सीमित भएको छ।
मानिसहरूको भीडमा आफूलाई सम्हाल्न खोज्छु। अरूको खुसीमा मुस्कुराउन खोज्छु। मनलाई बलियो बनाउन खोज्छु। तर जब मखमली फूल देख्छु, मन फेरि भक्कानिन्छ। सयपत्रीको माला देख्दा दाजुहरूको अनुहार सम्झिन्छ। सप्तरङ्गी टीकाको थाली देख्दा हात आफैँ अघि बढ्न खोज्छन्। त्यसपछि एकाएक सम्झिन्छु—अब कसलाई लगाइदिने? कसको निधारमा सजाउने? त्यो क्षण आफूलाई सम्हाल्नु पनि कति कठिन हुँदो रहेछ!
चार दिदीबहिनीका लागि अब तिहार केवल एउटा पर्व रहेन। यो हरेक वर्ष दोहोरिएर आउने वियोग बनेको छ। पात्रोमा तिहार फेरि–फेरि आउला, मखमली र सयपत्री फूल पनि हरेक वर्ष फुल्लान्, घरहरू झिलिमिली होलान्। तर हाम्रा लागि ती फूलहरूमा अब उत्सवको रङ देखिनेछैन। हरेक फूलमा दाजुहरूको अनुहार खोज्नेछौँ, हरेक टीकामा उनीहरूको निधार सम्झिनेछौँ र हरेक तिहारमा उनीहरूलाई गुमाएको दिन फेरि बाँच्नेछौँ।
मेरा प्यारा दाजुहरू! यसपालि तपाईंहरूको निधारमा सप्तरङ्गी टीका लगाउन सकिनँ। गलामा मखमली माला पहिर्याउन सकिनँ। तपाईंहरूको दीर्घायुको कामना गर्दै तेलको घेरा लगाउन सकिनँ। तर तपाईंहरूसँग बिताएका तिहारका ती क्षणहरू मेरो मनमा सधैँ ताजै रहनेछन्। तपाईंहरूको हाँसो, माया र आत्मीयता कुनै बाढीले बगाउन सक्नेछैन।
यसपालि मखमली फूलहरू फेरि फुल्नेछन्। सयपत्रीका मालाहरू फेरि उन्नेछन्। सप्तरङ्गी टीकाका थालीहरू फेरि सजिनेछन्। संसारले तिहार मनाउनेछ। तर हामी चार दिदीबहिनीका हातमा टीकाको थाली भएर पनि रित्तोपन हुनेछ, आँखामा दाजुहरूको तस्बिर भएर पनि मनमा असह्य अभाव हुनेछ।
हामीलाई थाहा छ, समयले पात्रो बदल्न सक्छ, तर गुमाएका दाजुहरू फर्काउन सक्दैन। त्यसैले अब हरेक तिहार हाम्रो अधुरो मायाको सम्झना हुनेछ, कहिल्यै निको नहुने घाउ हुनेछ।
मखमली फूल फुलेका छन्, तर लगाइदिने दाजुहरू छैनन्। सप्तरङ्गी टीका सजिएको छ, तर टीका थाप्ने निधार छैन। संसार झिलिमिली छ, तर चार दिदीबहिनीको माइतीमा सधैँका लागि औँसी छाएको छ।
अरूका लागि तिहार वर्षमा एकपटक आउने उत्सव होला, तर हाम्रा लागि दुई दाजु गुमाएको पीडा सम्झाइरहने जीवनभरको वियोग हो।


