
काठमाडौँ । तिहारको अन्तिम दिन मनाइने भाइटीका अर्थात् यमद्वितीया दाजुभाइ तथा दिदीबहिनीबीचको प्रेम र आत्मीयता सुदृढ गर्ने विशेष पर्व हो। यस दिन दिदीबहिनीले दाजुभाइको सुख, शान्ति, स्वास्थ्य, यश र दीर्घायुको कामना गर्दै सप्तरंगी टीका तथा मखमली, सयपत्री र दुबोको माला लगाइदिने परम्परा छ।
पौराणिक कथाअनुसार यमुनाले कार्तिक शुक्ल द्वितीयाका दिन आफ्ना दाजु यमराजलाई घरमा बोलाएर सत्कार गरेकी थिइन्। यमराजले प्रसन्न भएर वर माग्न भनेपछि यमुनाले दाजुभाइ–दिदीबहिनीको प्रेम सधैँ अटल रहोस् र दाजुभाइको आयु तथा कीर्ति बढिरहोस् भन्ने वर मागेकी थिइन्। यही कथासँग जोडिएको भाइटीकाको परम्परा आजसम्म कायम छ।
भाइटीकाका दिन दिदीबहिनीले दियो, कलश र गणेशको पूजा गरी दाजुभाइलाई तेल र पानीको धाराले छेक्ने, फूल, अक्षता, चन्दन तथा लाभाले पूजा गर्ने र ओखर फुटाउने चलन छ। त्यसपछि सप्तरंगी टीका र विभिन्न फूलका माला लगाइदिँदै दही, सेलरोटी, फलफूल, मिठाईलगायतका परिकार तथा उपहार दिने गरिन्छ। दाजुभाइले पनि दिदीबहिनीलाई टीका लगाई आफ्नो सामर्थ्यअनुसार उपहार तथा दक्षिणा दिने परम्परा छ।
भाइटीकामा दिदीबहिनी नभएकाहरूले काठमाडौँको रानीपोखरीस्थित बालगोपालेश्वर मन्दिरमा पुगेर टीका तथा आशीर्वाद लिने प्रचलनसमेत रहेको छ। मन्दिर भाइटीकाको दिन मात्र सर्वसाधारणका लागि खुला गरिन्छ।
नेपालमा यस वर्ष भाइटीकाको शुभ साइत बिहान ११ बजेर ७ मिनेटमा रहेको छ। स्थानअनुसार विदेशमा टीकाको समय फरक हुन सक्नेछ। परम्पराअनुसार टीका लगाउने दाजुभाइ पश्चिम फर्कने र टीका लगाइदिने दिदीबहिनी पूर्व फर्कने चलन छ।


