
त्रिभुवन विश्वविद्यालय शिक्षण अस्पताल (टिचिङ अस्पताल) नेपालको सबैभन्दा पुरानो, प्रतिष्ठित र विशिष्टीकृत सरकारी शिक्षण अस्पताल हो। यहाँ उपचारका लागि देशका विभिन्न जिल्लाबाट दैनिक हजारौं बिरामी पुग्ने गर्छन्। त्यसैले यो अस्पतालको सेवा र व्यवस्थापनले समग्र सरकारी स्वास्थ्य प्रणालीको अवस्था पनि प्रतिबिम्बित गर्छ।
पछिल्ला वर्षहरूमा अस्पतालको भौतिक पूर्वाधारमा उल्लेखनीय सुधार भएको छ। नयाँ भवन, व्यवस्थित परिसर र आधुनिक उपकरणले अस्पतालको बाहिरी स्वरूप आकर्षक बनेको छ। तर स्वास्थ्य सेवा भवनको सुन्दरताले मात्र मापन हुँदैन। सेवा कति छिटो, सहज, व्यवस्थित र बिरामीमैत्री छ भन्ने पक्ष नै यसको वास्तविक मापदण्ड हो।
आज पनि अस्पतालमा उपचारका लागि आउने बिरामी र उनीहरूका आफन्तले घण्टौं लाइनमा बस्नुपर्ने, एउटा सामान्य परीक्षणका लागि दिनभर समय खर्चिनुपर्ने र अत्यधिक भीडको सामना गर्नुपर्ने अवस्था छ। सेवाको माग बढ्दै जाँदा त्यसअनुसार जनशक्ति विस्तार हुन नसक्नु नै यसको प्रमुख कारण देखिन्छ। सीमित स्वास्थ्यकर्मीमाथि अत्यधिक कार्यबोझ पर्दा उनीहरूको कार्यक्षमता प्रभावित हुनु स्वाभाविक हो, जसको प्रत्यक्ष असर सेवाग्राहीमाथि पर्छ।
स्वास्थ्य सेवा कुनै सामान्य प्रशासनिक सेवा होइन; यो नागरिकको जीवनसँग प्रत्यक्ष जोडिएको संवेदनशील क्षेत्र हो। त्यसैले सरकारी अस्पतालमा जनशक्ति व्यवस्थापन, सेवा प्रवाहको प्रभावकारिता, समय व्यवस्थापन र उत्तरदायी प्रशासनलाई सर्वोच्च प्राथमिकता दिनु आवश्यक छ। दक्ष स्वास्थ्यकर्मीलाई सम्मानजनक कार्य वातावरण, पर्याप्त जनशक्ति र उचित व्यवस्थापन उपलब्ध गराउनु सरकारको दायित्व हो।
त्रिभुवन शिक्षण अस्पतालमा देखिने भीड, लामो प्रतीक्षा र व्यवस्थापनसम्बन्धी चुनौतीहरू कुनै एक अस्पतालका मात्र समस्या होइनन्। यी चुनौतीहरूले समग्र सरकारी स्वास्थ्य प्रणालीलाई पुनः समीक्षा गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याइरहेका छन्। यदि देशकै अग्रणी शिक्षण अस्पतालमा सेवाग्राहीले यति धेरै सास्ती व्यहोर्नुपरेको छ भने अन्य सरकारी अस्पतालहरूको अवस्था सहजै अनुमान गर्न सकिन्छ।
अब सरकारको ध्यान केवल नयाँ भवन निर्माणतर्फ मात्र होइन, सेवा व्यवस्थापन सुधार, दरबन्दीअनुसार जनशक्ति पूर्ति, डिजिटल सेवा प्रणाली, कार्यकुशल प्रशासन र बिरामीमैत्री वातावरण निर्माणतर्फ पनि केन्द्रित हुनुपर्छ। स्वास्थ्य क्षेत्रमा गरिएको लगानीको वास्तविक प्रतिफल नागरिकले सहज, छिटो र गुणस्तरीय सेवा पाएपछि मात्र देखिन्छ।
त्रिभुवन शिक्षण अस्पताल केवल एउटा अस्पताल होइन, नेपालको सार्वजनिक स्वास्थ्य सेवाको अनुहार हो। यसको व्यवस्थापनमा सुधार हुनु भनेको सम्पूर्ण सरकारी स्वास्थ्य प्रणालीप्रतिको जनविश्वास बलियो बनाउनु हो। त्यसैले अब सुधारको समय आएको छ। सरकार, सम्बन्धित निकाय र अस्पताल प्रशासनले यसलाई गम्भीरतापूर्वक लिएर समयमै आवश्यक निर्णय लिनु आजको अपरिहार्य आवश्यकता हो।


