दक्षिण एसियाली आईटीएफ तेक्वान्दोको तयारी पूरा⚡हरिबोधनी एकादशी आज : तुलसी विवाहदेखि माङ्गलिक कार्यको शुभारम्भसम्म⚡महायज्ञमा रोका परिवारको प्रेरणादायी सहयोग : शिक्षा सुधारका लागि १६ लाख ६६ हजार ६६६ रुपैयाँ दान⚡सौन्दर्य व्यवसायमा स्प्राकलको छलाङ, पहिलो र दोस्रो शाखा दुवै महराकै हातबाट उद्घाटन⚡बहिरा फुटबल टोली दक्षिण कोरिया जाने⚡जिग्री सेकुवाको १०औँ तथा सबैभन्दा ठूलो आउटलेट धुम्बाराहीमा⚡दोहामा एनआरएनए मध्यपूर्व सम्मेलनको तयारी अन्तिम चरणमा⚡अभियान लघुवित्तको वार्षिकोत्सवमा वृद्धाश्रमलाई खाद्यान्न सहयोग⚡कर प्रणालीलाई लगानी, उत्पादन र रोजगारी प्रवर्द्धनको माध्यम बनाउनुपर्छ : चेम्बर अध्यक्ष अग्रवाल⚡पश्चिमी वायुको प्रभाव कायमै, हिमाली क्षेत्रमा वर्षा र हिमपातको सम्भावना

नारायणी पुल: विकासको परिचय कि राज्यको बेवास्ताको पीडादायी प्रतीक?

सरिता ढकाल
प्रकाशित मिति : २०८३ श्रावण ५ गते, मंगलवार १७:३४

नेपालका नदीहरू केवल पानी बग्ने प्राकृतिक स्रोत मात्र होइनन्; यी हाम्रो सभ्यता, संस्कृति, आस्था र जीवनका आधार हुन्। नारायणी नदी पनि त्यस्तै एक पवित्र, ऐतिहासिक र राष्ट्रिय महत्व बोकेको नदी हो। हिन्दू धार्मिक मान्यताअनुसार सप्तगण्डकीको संगमबाट बग्ने नारायणी नदीलाई पवित्र नदीका रूपमा सम्मान गरिन्छ। यही नदीले हजारौँ परिवारको जीविकोपार्जन, कृषि, पर्यटन र जैविक विविधतालाई जीवन दिएको छ। तर विडम्बना, यही पवित्र नदी पछिल्ला वर्षहरूमा धेरै पीडादायी घटनाहरूको साक्षी पनि बनिरहेको छ।
चितवनको भरतपुरलाई देशको मध्यभागसँग जोड्ने नारायणी पुल नेपालको अत्यन्त व्यस्त पुलमध्ये एक हो। दैनिक हजारौँ सवारीसाधन र यात्रु यही पुल हुँदै आवतजावत गर्छन्। यति महत्वपूर्ण पूर्वाधारको सुरक्षा भने समयको मागअनुसार सुदृढ हुन सकेको देखिँदैन। पुलको सुरक्षा संरचना, छेउका बारहरू, नियमित मर्मतसम्भार तथा आधुनिक सुरक्षा व्यवस्थापनप्रति गम्भीर पुनरावलोकन आवश्यक देखिन्छ।

पुल केवल दुई किनारा जोड्ने संरचना होइन, यसले हजारौँ जीवनको सुरक्षा पनि वहन गरिरहेको हुन्छ। यदि कुनै पुलको संरचनागत सुरक्षा कमजोर छ, यदि त्यसको संरक्षण र सुधारमा समयमै ध्यान दिइँदैन भने त्यो केवल प्राविधिक कमजोरी मात्र हुँदैन; त्यो राज्यको उत्तरदायित्वसँग पनि जोडिएको विषय बन्छ।

विश्वका धेरै देशहरूमा आत्महत्या वा दुर्घटनाको जोखिम बढी भएका पुलहरूमा अग्ला सुरक्षा बार, विशेष जाली, सीसीटीभी, आपत्कालीन सहायता फोन, चेतनामूलक सन्देश र नियमित सुरक्षा निगरानीको व्यवस्था गरिएको पाइन्छ। यस्ता उपायहरूले धेरै मानिसलाई क्षणिक आवेगबाट जोगाउन सहयोग गरेको अध्ययनहरूले देखाएका छन्। नेपालमा पनि यस्ता प्रमाणमा आधारित उपायहरू अपनाउने समय आएको छ।

धार्मिक दृष्टिले पनि प्रत्येक मानव जीवन अमूल्य मानिन्छ। कुनै पनि धर्मले जीवनको अन्त्यलाई समाधानका रूपमा स्वीकार गर्दैन। बरु जीवनको रक्षा, करुणा, सहानुभूति र आशाको सन्देश दिन्छ। त्यसैले जीवन जोगाउन सकिने सम्भावित उपायहरू अवलम्बन गर्नु राज्य, समाज र प्रत्येक नागरिकको साझा दायित्व हो।

दुर्घटना होस् वा आत्महत्याको प्रयास, धेरै अवस्थामा केही सेकेन्ड वा केही मिनेटको अवरोधले पनि एउटा जीवन बचाउन सक्छ। यदि पुलमा थप सुरक्षित र अग्ला सुरक्षा बार, प्रभावकारी निगरानी प्रणाली तथा उद्धार संयन्त्रको व्यवस्था गरियो भने जोखिम कम गर्न उल्लेखनीय योगदान पुग्न सक्छ। त्यसैले “घटना भएपछि प्रतिक्रिया दिने” संस्कृतिभन्दा “घटना हुन नदिने” पूर्वतयारीतर्फ राज्य अग्रसर हुनुपर्छ।

नारायणी पुलको विषय केवल चितवनको समस्या होइन; यो राष्ट्रिय पूर्वाधार सुरक्षा नीतिसँग जोडिएको विषय हो। आज नारायणी पुलको सुरक्षा सुदृढ गर्ने निर्णयले भविष्यमा देशका अन्य जोखिमयुक्त पुलहरूको व्यवस्थापनका लागि पनि उदाहरण स्थापित गर्न सक्छ।

यस सन्दर्भमा संघीय सरकार, भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालय, सडक विभाग, बागमती प्रदेश सरकार, भरतपुर महानगरपालिका तथा सम्बन्धित सबै निकायलाई गम्भीर ध्यानाकर्षण गराउन चाहन्छौँ। नारायणी पुलको विस्तृत प्राविधिक मूल्याङ्कन गरी आवश्यक संरचनात्मक सुधार, पर्याप्त अग्ला सुरक्षा बार, आधुनिक निगरानी प्रणाली, नियमित मर्मतसम्भार तथा जनसुरक्षा केन्द्रित व्यवस्थापन तत्काल अघि बढाइनु आवश्यक छ।

विकासको वास्तविक अर्थ केवल पुल बनाउनु होइन; त्यस पुलबाट हिँड्ने प्रत्येक नागरिकको जीवन सुरक्षित बनाउनु हो। एउटा पूर्वाधारको सफलता त्यसको लम्बाइले होइन, त्यसले जोगाएका जीवनहरूले मापन हुन्छ।

नारायणी नदी हाम्रो आस्थाको प्रतीक हो। नारायणी पुल हाम्रो विकासको प्रतीक हो। अब यसलाई नागरिकको सुरक्षाको प्रतीक पनि बनाउने जिम्मेवारी राज्यकै काँधमा छ। जीवनभन्दा ठूलो कुनै विकास हुँदैन

फेसबुक प्रतिक्रिया
सम्बन्धित शीर्षकहरु