
-आर .बी बुढाथोकी
नेपालमा अहिले एउटा फलको निकै चर्चा हुने गरेको छ त्यो हो (Rumbutan) जुन देख्नमा निकै आकर्षक छ । बाहिर झुसिलो काडा भएको रे भित्र सेतो गूदी भएको यो फल स्वास्थ्यका लागि निकै राम्रो मानिएको छ । काचोमा केही अमिलो हुने र पाके पच्चात गुलोयो हुने यो फल लिच्ची जस्तै आकारको हुन्छ तर लिच्ची भन्दा देख्नमा निकै आकर्षक हुन्छ । रम्बूटान सैपिन्डेसी परिवारमा पर्ने मध्यम आकारको उष्णकटिबंधीय रुख हुन्छ । यो फल गल्फ बल साइजको हुन्छ र बाहिर कर्ली झुस जस्तो देखिन्छ
यसको नेपाली नामाकरण नभेटिए पनि बैज्ञानीक नाम नेफेलियम (Nephelium lappaceum) हो । ट्रोपिकल फलहरु मध्ये यो एक उत्क्रिट फल हो । यो फलमा पर्याप्त आइरन,भिटामिन सि,कपर,अन्टीटक्सिन पाईन्छ ।
श्रीलन्का,मलेसिया,थाइल्यान्ड,बर्मा,भारत,भेतनाम,फिलिपिन्स,इन्डोनेसियामा प्रसस्त पाईन्छ । रम्बुटान शब्द मलय शब्द्दबाट आएको हो र यसको अर्थ हो कपाल त्यसै कारण यो फलको नाम रम्बुटान रहन गएको हो । जुन फलको बाहिरी भाग कपालाई कपाल जस्तो जुनड्रुङ हुन्छ ।
यो फलको भित्री भागमा एउटा मात्र कडा खालको हाडे बिया हुन्छ त्यसै कारण यो फललाई ट्रोपिकल फ्रुट पनि भनिन्छ । गर्मी मौसममा यो फल निकै राम्रो मानिन्छ । यो फल पछिल्लो समयमा आएर नेपालमा पनि निकै लोकप्रियता बढेको छ । पोथ्रा पोथ्रा रुख हुने यो फल पाक्न थाले पछी निकै रमणिय देखिन्छ र राम्रो आम्दानीको श्रोत पनि मानिएको छ । यो एक बहुआयामिक फलको रुपमा लिइन्छ। यो फलको जाम,पुरी,जुस,स्मुथी,लास्सी,सलाद आदी इत्यादी बनाएर जसरी खादा पनि हुन्छ । बालुवा,माटो,कम्पोस्ट मल मिसाएर यो फल घरमा पनि सार्न सकिन्छ । यसको दानाबाट बेर्ना निकालिन्छ र नर्सरीहरुमा सहज रुपमा बेर्ना उपलब्द्द हुन्छ । आँफै दाना उमार्ने हो भने बेर्ना निकाल्न १० देखी छ दिन लाग्छ तर दाना बिज्ञसँग सल्लाह गरेर मात्र लिदा राम्रो मानिन्छ ।
स्वास्थ्य सम्बन्धी के के फाईदा छ त रुम्बाटान फल खादा ?


